Jeśli czytałeś moją recenzję Dungeon Crawler Carl, wiesz już pewnie, że nie byłem zachwycony polskim tłumaczeniem. W tym artykule zebrałem znalezione błędy i potknięcia. Każdy z nich porównałem z wersją angielską (korzystałem z wydania z Kindle Store, stąd brak numerów stron) i opatrzyłem kilkoma zdaniami komentarza.
Artykuł oparty na wydaniu:
Tytuł: Dungeon Crawler Carl
Autor: Matt Dinniman
Tłumaczenie: Sara Manasterska
Wydawnictwo: Czarna Owca
Cykl: Dungeon Crawler Carl (tom 1)
ISBN: 978-83-8382-191-7
Data wydania: 11.03.2026
Numer wydania: 1
Ilość stron: 536
Cena okładkowa: 59,99 zł
Teenage Mutant Ninja Turtles
Strona 32:
Postać cofnęła się, jakby chciała lepiej mi się przyjrzeć. Natychmiast przypomniał mi się Mistrz Splinter z Teenage Mutant Ninja Turtles.
Komentarz:
Dlaczego tytuł Teenage Mutant Ninja Turtles nie został przetłumaczony? Dalej w książce pojawia się Plotkara (Gossip Girl) i ten tytuł dostał polskie tłumaczenie.
Inventory to nie Inwentarz
Strona 66:
"...I to z grubsza wszystko. Inwentarz ma jeszcze kilka innych małych dziwnostek, ale na pewno sam zdołasz sobie z nimi poradzić." Odłożyłem eliksir z powrotem do ekwipunku, po czym dodałem go do szybkiego dostępu obok zaklęcia uzdrawiającego.
EN: "...And that's pretty much it. There are a few other quirks regarding inventory, but you'll figure them out along the way." I put the potion back and then added it to the hotlist next to my healing spell.
Komentarz:
To jest w sumie dość dziwne, bo stronę wcześniej:
Strona 65:
Uaktywniłem właśnie twój ekwipunek.
EN: I've just activated your inventory.
W innych miejscach jest to tłumaczone jako ekwipunek, a tylko w tym jednym pojawił się inwentarz. Inwentarz to kury i kaczki, ogólnie zwierzęta hodowlane w gospodarstwie rolnym. Ewentualnie spis majątku. To klasyczny false friend, bo angielskie inventory tłumaczy się jako ekwipunek.
Pudełko z butami
Strona 68:
Nagroda: otrzymujesz Złote Pudełko z Butami!
EN: Reward: You've received a Gold Shoe Box!
Komentarz:
Za przedmioty dostaje się skrzynki:
PL: Brązową Skrzynkę z Bronią!
EN: Bronze Weapon Box!
PL: Brązową Skrzynkę Poszukiwacza Przygód!
EN: Bronze Adventurer Box!
PL: Srebrną Skrzynkę Goblinów!
EN: Silver Goblin Box!
I nagle w tym jednym przypadku zamiast Złotej Skrzynki z Butami mamy Złote Pudełko z Butami! W grach takie nazwy się generuje, więc muszą trzymać pewną formę. Tutaj jest to "[Jakość] Skrzynka [Typ]".
Tym bardziej że już na stronie 72, kiedy Carl otwiera skrzynki, pojawia się "Złota Skrzynka z Butami".
Jesteś magiem
Strona 78:
Nowe osiągnięcie! Laaał, Magia!
Po raz pierwszy w życiu masz na sobie magiczny ekwipunek. Jesteś magiem, zawodniku!
EN: New achievement! Oooh, Magic!
You're wearing magical gear for the first time! You're a wizard, Crawler!
Komentarz
To oczywiste nawiązanie do "You're a wizard, Harry!" ("Jesteś czarodziejem, Harry!") z książki Harry Potter i Kamień Filozoficzny, a polskie tłumaczenie całkowicie gubi ten żart.
Skóra biednej lamy
Strona 97:
(Carl łupi truchło złej lamy.)
Skóra biednej lamy.
EN: Poor llama skin.
Komentarz
To, że ta lama handluje metamfetaminą (spojler, sorry, ostrzegałem), nie znaczy, że jest biedna. Poor użyte w tym znaczeniu oznacza "niskiej jakości". Prawidłowe tłumaczenie to na przykład "Mierna skóra z lamy". Jeśli myślicie, że to jednorazowa pomyłka, polecam sprawdzić sekcję "Skóry Biednych Dingo".
Torebeczka
Strona 97:
(Carl łupi truchło złej lamy.)
Torebeczka kiepskiej jakości metamfetaminy x2
EN: Baggie of trailer park-grade meth x2
Komentarz
Baggie to woreczek strunowy, a nie torebeczka.
Za Urban Dictionary:
A little plastic bag used to carry weed, usually referred to a 20AUD deal (1 gram or stick)
Any plastic "zip-loc" container used to seal up and seperate product for sale.
Miejscowy czy okoliczny
Strona 123:
Walka z bossem!
Odkryłeś gniazdo miejscowego bossa!
EN: Boss battle!
You have discovered the lair of a Neighborhood Boss!
Strona 124:
Syllogomanka!
Okoliczny Boss - poziom 7
EN: The Hoarder!
Level 7 Neighborhood Boss!
Komentarz
W książce istnieje 6 różnych poziomów bossów: z okolicy, dzielnicowe, miejskie, prowincjonalne, krajowe i całego poziomu.
Miejscowy może i jest synonimem okolicznego, ale skoro mamy taki podział, to nie można sobie żonglować synonimami. Warto też zauważyć, że w angielskim to określenie zapisano wielkimi literami, co tym bardziej sugeruje, że powinna zostać użyta jedna, ta sama nazwa.
Ziemia ma 500 kilometrów kwadratowych
Strona 150:
Przeczytałem kiedyś, że Ziemia mierzy trochę powyżej pięciuset kilometrów kwadratowych.
EN: I remembered reading once that the earth was just under 200 million square miles.
Komentarz
200 milionów mil kwadratowych to około 518 milionów kilometrów kwadratowych. Ktoś chyba zgubił w tłumaczeniu te miliony.
Ziemia podhalańska mierzy około 500 kilometrów kwadratowych. Planeta Ziemia jest milion razy większa.
8-bit to nie MIDI
Strona 179:
W powietrzu nad jej głową pokazało się +9.8 EXP, znikając po chwili z odgłosem PING zniekształconym jak w formacie MID.
EN: A +9.8 EXP appeared in the air over her head, rising into the air with an audible ping, 8-bit style.
Komentarz
Tłumaczce pewnie chodziło o MIDI, a nie MID. MID to rozszerzenie plików dźwiękowych, więc od biedy można go tak użyć, ale gdyby napisano MIDI, czytelnik szybciej domyśliłby się, o co chodzi. Problem jednak w tym, że MIDI to nie format, który zawiera jakiekolwiek próbki, więc skojarzenie z 8-bitowcami jest całkowicie mylne. MIDI określa tylko, jaki dźwięk zagrać. Jakość tego dźwięku zależy od zestawu dźwięków (tzw. próbek/sampli).
Przekładnia kolejowa
Strona 258:
Popędziliśmy do środka kwadratu. Ten kawał podłoża był jak przekładnia kolejowa - miejsce, w którym Kulka mogła zmienić tor.
EN: We rushed to the center of the square. This chunk of the floor was like a railroad switch, a place where the ball could change paths.
Komentarz
Przekładnia to część układu napędowego, natomiast miejsce, w którym Kulka mogła zmienić tor, to railroad switch, czyli po polsku rozjazd. Wystarczyło sprawdzić na Wikipedii: https://en.wikipedia.org/wiki/Railroad_switch
GC oznacza Wielka Czempionka
Strona 287:
Moje pełne imię brzmi "GC, BWR, NW Królewna Pączuś, Tłuścioszek z Queen Anna". Nie chcę was oczywiście zanudzać wszystkimi moimi tytułami. - Pochyliła się w stronę publiczności i powiedziała teatralnym szeptem: - GC oznacza "Wielka Czempionka".
EN: My full name is 'GC BWR, NW Princess Donut the Queen Anne Chonk.' I wouldn't think of boring you guys with all my titles." She leaned toward the audience and stage whispered, "GC stands for Grand Champion."
Komentarz
Nie bardzo potrafię zrozumieć, dlaczego te skróty tytułów nie zostały przetłumaczone. Może ma to związek z kolejnymi częściami. Mnie jednak skojarzyła się Ulica Sezamkowa z lat dziewięćdziesiątych, gdzie dostawaliśmy takie kwiatki jak "C jak Krzesło" (EN: "C like Chair").
Dla zainteresowanych, tytuły Pączuś: Grand Champion, Breed Winner Regional, National Winner.
Chcę, a powinno być chcą
Strona 295
(rozmowa o korporacji Borant z Oddete)
Borant to co innego. Niektórzy z nich są całkiem przyzwoici. Chcę tylko zrobić dobry program.
EN: Borant is a different story. Some of those folks are okay. All they want is to put on a good show.
Komentarz
Oddete mówi o Korporacji Borant, nie o sobie, więc powinno być "Chcą tylko zrobić dobry program". Polska wersja gubi trochę sens zdania.
Skóry Biednych Dingo
Strona 306
Dingo nie wyglądały jak prawdziwe psy dingo. ... Ich kły były absurdalnie długie i ostre, przez co wyglądały jak jakieś prehistoryczne zwięrzęta. Oba pozostawiły po sobie Skóry Biednych Dingo, które złupiła Pączuś.
EN: These guys didn't look much like regular dingoes. ... Their fangs were absurdly long and sharp, giving them an almost prehistoric look. Both dropped "Poor Dingo Pelts" which Donut looted.
Komentarz
Tak samo jak przy "Skórze biednej lamy", Poor nie znaczy tutaj "biedny". To oznaczenie niskiej jakości. Serio, Carl długo by nie wytrzymał w tych lochach, gdyby litował się nad każdą biedną istotą.
Usunąć z atmosfery
Strona 307
(Walka z Terrorami Umysłu)
Były jednak słabe fizycznie, a do tego poruszały się powoli, jak miniaturowe sterowce. Mogłem usunąć je pięścią z atmosfery, zanim mentalne ataki obniżyły mój pasek życia o więcej niż kilka punktów.
EN: But they were physically weak, and they moved slowly, like little miniature blimps. I could punch them out of the sky before their mental attacks lowered my health more than a few points.
Komentarz
Usunąć je pięścią z atmosfery, ale dokąd? Strącić je w locie albo zbić w powietrzu miałoby więcej sensu.
Laminak
Strona 335
Elitarne Konsultantki Rewiteksu Laminak - poziom 6
EN: Laminak Rev-Up Consultant Elite - Level 6
Strona 343
Ciało Lamii - Elitarnej Konsultantki Rewiteksu (Materiał do Alchemii)
EN: Laminak Rev-Up Consultant Elite Corpse (Alchemy Material)
Komentarz
Laminak to wróżki z mitologii baskijskiej. Forma pojedyncza w języku angielskim to Lamia — i wtedy liczba mnoga to Lamiak — albo Lamina, a wtedy mnoga to Laminak. W polskiej wersji w liczbie mnogiej jest Laminak, ale w pojedynczej Lamia.
Podaję to bardziej jako ciekawostkę, bo nie znalazłem żadnej informacji, jak to tłumaczyć, ale polska Wikipedia stosuje na liczbę mnogą wersję Lamie. Gdyby się tego trzymać, byłoby Lamia i Lamie.
Krakaren
Strona 348
Klon Krakaren!
EN: Krakaren Clone!
Komentarz
Firma Rev-Up została przetłumaczona na Rewiteks. Dlaczego w takim razie Krakaren (połączenie Karen i Krakena) nie zostało przetłumaczone na Krażyna albo Grażyken? Dla polskiego czytelnika słowo Karen nie ma wielkiego ciężaru znaczeniowego.
Szkielety macek
Strona 358
(po pokonaniu klona Krakaren)
Na ziemi leżały resztki szkieletu macek.
EN: The severed, skeletal remains of tentacles lay scattered.
Komentarz
Skeletal remains of tentacles to szczątki macek, a nie resztki szkieletu. Kałamarnice (na których wzorowany jest kraken) należą do mięczaków, więc nie mają szkieletu (zaznaczam, że to uproszczenie, bo niektóre mięczaki mają szkielet zewnętrzny).
Do ciężkiej cholery
Strona 383
(Pączuś zwraca uwagę, że od 5 minut nic się nie wydarzyło)
Do ciężkiej cholery, Pączuś! Nie martw się. Jestem pewien, że za chwilę wydarzy się coś okropnego.
EN: For fuck's sake, Donut. Don't worry. I'm sure something awful is going to happen any second.
Komentarz
Przetłumaczenie For fuck's sake na "Do ciężkiej cholery" znacznie zmienia ciężar wypowiedzi.
Haremówki i broń zamiast zbroi
Strona 402
(o Hekli)
Sztuczna inteligencja podrzucała jej łup, który podkreślał rys nordyckiej wojowniczki, łącznie z groteskowym błyszczącym napierśnikiem, który pasowałby lepiej na okładkę haremówki niż na element nadającej się do praktycznego wykorzystania broni.
EN: The AI was throwing loot at her to emphasize the Nordic shieldmaiden persona she was forming, including a ridiculous, glittering breastplate that seemed more apt for the cover of harem fantasy novel than appropriate dungeon armor.
Komentarz
"A po maturze chodziliśmy na haremówki".
Po polsku powinno tu raczej być "powieść fantasy typu harem"; haremówka to slang używany w środowisku, ale po angielsku autor również nie sięgnął po skrót, tylko po pełną nazwę, żeby od razu było wiadomo, o co chodzi. Ja też nie znałem tego zwrotu i musiałem sprawdzić, co to haremówka.
Dodatkowo napierśnik to zbroja, a nie broń, jak sugeruje polska wersja.
Kij ci w ryj
Strona 428
Tost z Maną
To jest tost.
Uzupełnia twoje punkty magii. To wszystko. Nic więcej. Kij ci w ryj.
- I po co te wulgaryzmy? - mruknąłem pod nosem.
EN: Mana Toast.
This is toast.
It refills your mana. That's it. Nothing more. Fuck you.
"Well, that was unnecessary," I muttered.
Komentarz
A tutaj w sumie nie ma błędu, tylko ciekawa decyzja tłumaczki. To "Kij ci w ryj" jest akurat w tym kontekście zabawne. Przetłumaczenie "Well, that was unnecessary" na "I po co te wulgaryzmy" nie pasuje, bo "Kij ci w ryj" to wyrażenie obraźliwe, ale nie wulgaryzm.
Mrówka Garbarza
Strona 430
wiadra z mięsożernymi Mrówkami Garbarza
EN: buckets of flesh-devouring Skinner Ants
Komentarz
Wydaje mi się, że to powinny być mrówki garbarze, a nie mrówki garbarza. Gdyby były garbarza, to w oryginale stałoby raczej "Skinner's Ants".
Mexx-55 - on czy ona
Strona 433
Z niskiego sufitu zleciało frisbee. ... Odezwało się kojącym głosem kobiety-robota.
- Nazywam się Mexx-55.
...
- Proszę usiąść - powtórzył Mexx-55.
- Jak nazywa się gospodarz programu? - zapytała Pączuś.
- Maestro - odparł Mexx-55. Jej do tej pory pozbawiony emocji głos miał teraz w sobie sugestię niesmaku.
...
Poczekaj tylko, aż zobaczysz program - powiedział Mexx-55, zanim z powrotem wzniósł się pod sufit.
Komentarz
W pewnym momencie Mexx-55 mówi męskim głosem, ale tylko dlatego, że przemawia przez nią inny ork. W każdym miejscu w angielskiej wersji używane jest "her", więc nie mam pojęcia, dlaczego w polskiej raz jest "odparł", a w następnym zdaniu już "jej".
Je czy Ich
Strona 477
W tym miejscu drapieżne dingo wyglądały bardziej jak psy i poczułem ukłucie współczucia.
...
Ich kropki na mapie nadal jednak były czerwone.
Pączuś: Czy powinniśmy ich zabić? Pewnie powinniśmy.
EN: Here, in this context, the large dingoes looked especially god-like, and I suddenly felt an uneasy sympathy for them.
...
Their dots, however, remained red on the minimap.
Donut: Should we kill them? We should probably kill them.
Komentarz
Pączuś powinna pytać, czy powinniśmy je zabić, a nie czy powinniśmy ich zabić.
Valtay kombo błędów
Strona 505
Przekaźnik Orator Trans-tunel 7C Korporacji Valltay - Międzytunelowe Urządzenie Komunikacyjne
Osobista Tarcza Platynowa Valtay - Oparta na Technologii Osobista Tarcza
Pistolet Pulsacyjny Mag 3040 Korporacji Valtay - Oparty na Technologii Broń
EN: Trans Tunnel 7C Orator Relay by Valtay Corp. - Inter-Tunnel Communications Device.
Valtay Perso-Shield Platinum Edition. - Tech-based Personal Shield.
Mag 3040 Valtay Corp Pulse Pistol. - Tech-based Weapon.
Komentarz
Tutaj mamy prawdziwe combo:
- Valltay raz jest pisane przez jedno, a raz przez dwa "L". W angielskiej wersji zawsze przez jedno.
- Tarcza Platynowa, a po angielsku tylko Platinum Edition. To nie to samo. Kupno gry w Platynowej Edycji nie znaczy, że będzie ona zrobiona z platyny.
- Oparty na Technologii Broń — powinno być raczej "Broń oparta na technologii".
Cholerny świat
Strona 95:
(Carl czyta opis Złej Lamy)
"Cholerny świat, Pączuś!" - krzyknąłem, odskakując od wejścia do uliczki.
EN: "Goddamnit, Donut!" I cried, jumping back from the alleyway entrance.
Strona 104:
Zamrugałem. Cholerny świat. Kilka godzin temu było to jeszcze dziesięć milionów zawodników. Patrzyłem na tę liczbę, a ona ciągle spadała.
EN: I blinked at that. Holy hell. It had been 10 million just a few hours before. As I watched, the number just kept going lower and lower.
(ciekawy przykład, bo tutaj w oryginale jest co innego niż "Goddamnit")
Strona 127:
(Carl walczy z Syllogomanką i ma problemy)
- To użyj swoich cholernych pazurów! - powiedziałem.
- Ona jest już prawie martwa!. Możesz zabić karaluchu, gdy zginie!
- Cholerny świat, Pączuś, rusz się! - wrzasnąłem, gdy ugryzł mnie następny karaluch.
EN: "Use your fucking claws," I cried.
"She's almost dead. You can kill them when you kill her!"
"Goddamnit Donut," I cried as a second cockroach bit me.
Strona 140:
Cholerny świat, kolejne zmartwienie. Szalony pojeb z pistoletem.
EN: Christ, another thing to worry about. A crazy asshole with a gun.
(tu znowu użyto "cholerny świat", tym razem zamiast "Jezu!")
Strona 155:
(rozmawiają z goblinami i Pączuś psuje wymówkę Carla)
Cholerny świat, Pączuś! - wyszeptałem. Gobliny wpatrywały się w nas, a szczęki opadły im z szoku. - Pozwól mi mówić. To ja mam tatuaż!
EN: "Goddamnit, Donut," I whispered. The goblins stared at us with a slack-jawed gaze of incredulity. "Let me do the talking. I'm the one with the brand."
Strona 237:
(po walce z koksem Pączuś jest ciężko ranna)
Pączuś! - wykrzyknąłem, klękając obok niej. - Cholerny świat, Pączuś. Nie rób mi tego.
EN: "Donut!" I cried, coming to my knees before her. "Goddamnit, Donut. Don't you do this to me."
Strona 273:
(Carl zastanawia się, czy porzucić ekipę z Meadow Lark)
Cholerny świat, Pączuś! - powiedziałem. Miała rację. Oczywiście. Jaki jest sens żyć, jeśli nie da się żyć z własnymi decyzjami.
EN: "Goddamnit, Donut," I said. She was right. Of course. What was the point of living, if I couldn't live with myself?
Strona 305:
Cholerny świat, Pączuś! - powiedziałem. - Jesteś kotem. Musisz popracować nad skradaniem się!
EN: "Goddamnit, Donut," I said. "You're a cat. You need to work on your stealth."
Strona 339
Cholerny świat, Pączuś! Po prostu na siebie uważaj.
EN: Goddamnit, Donut. Just be careful.
Strona 397
(Bohaterowie oglądają powtórkę odcinka i Pączuś komentuje wielkość penisa Carla)
Cholerny świat, Pączuś! - wymamrotałem, zanim zdążyłem się powstrzymać. - Nie teraz.
EN: "Goddamnit, Donut," I muttered before realizing I'd said it. "Not now."
Strona 418
(ucieczka przed żywiołakiem, przegrzany silnik)
Cholerny świat! - warknąłem. Za szybko jechałem.
EN: "Goddamnit," I growled. I'd pushed it too hard.
Komentarz
Z tego mógłby powstać osobny felieton, ale ograniczę się do kilku zdań przemyśleń. Przetłumaczenie charakterystycznego zwrotu Carla "Goddamnit, Donut" na "Cholerny świat, Pączuś!" to nie błąd. To kreatywna decyzja tłumaczki. Moim zdaniem jednak decyzja całkowicie nietrafiona. Jak widać wyżej, większość tych zwrotów skierowana jest do Pączuś. A w polskiej wersji dostajemy jakieś bliżej nieokreślone wykrzyknięcie na zło całego świata. Tak naprawdę wystarczyłaby zwykła i popularna "Cholera jasna, Pączuś!". Kompletnie nie kupuję argumentu tłumaczki o wymowie i akcentowaniu.
Dodatkowo ten zwrot zostaje rozwodniony. W angielskiej wersji mamy "Christ", w polskiej dostajemy "Cholerny świat!". Dlaczego nie "Jezu!"? Tak samo w przypadku "Holy hell" — wystarczyłoby "Do diabła!". Mam tylko nadzieję, że w kolejnych tomach nie będzie więcej nawiązań do chrześcijaństwa, bo tłumaczka namęczy się z usuwaniem ich z polskiego tłumaczenia.
Podsumowanie
Dungeon Crawler Carl to świetna książka, którą warto przeczytać. Cieszę się, że wydawnictwo Czarna Owca zdecydowało się przybliżyć ją czytelnikom z kraju nad Wisłą. Jednak jak dla mnie jakość tłumaczenia pozostawia wiele do życzenia. Oprócz dziwnych decyzji pojawia się wiele błędów związanych z elementami gry, które powinny zostać wyłapane przez redakcję. Osobiście będę kontynuował serię po angielsku, ale mam nadzieję, że w przyszłości dostaniemy poprawione wydanie.
